Lái xe đường dài về quê ăn Tết: cẩm nang cho tài mới
Hướng dẫn chi tiết từ khâu kiểm tra kỹ thuật xe đến kỹ năng cầm lái phòng thủ và phân bổ thời gian nghỉ ngơi giúp các bác tài mới vững tay lái trên chặng đường Tết.

- Lái tối đa 2 giờ rồi nghỉ 15–20 phút; không quá 8 giờ lái một ngày với tài mới.
- Từ 01/07/2026: trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m không ngồi cùng hàng ghế người lái, phải dùng thiết bị an toàn.
- Buồn ngủ chỉ chữa được bằng ngủ 15–20 phút; cà phê cần 20–30 phút mới ngấm.
- Đổ đèo bằng số thấp, không rà phanh liên tục; sương mù thì dùng đèn chiếu gần, không bật pha.
Với tài xế mới, chuyến về quê ăn Tết nguy hiểm không phải vì đường xa mà vì ba thứ dồn lại cùng lúc: lái liên tục nhiều giờ hơn mức đã quen, đường lạ, và xe chở nặng hơn thường ngày. Nguyên tắc an toàn nhất là chia chặng — lái tối đa 2 giờ rồi nghỉ 15–20 phút, không lái quá 8 giờ một ngày, và tuyệt đối không khởi hành khi đã thiếu ngủ. Từ 01/07/2026 còn một quy định mới phải nhớ: trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m không được ngồi cùng hàng ghế với người lái và phải dùng thiết bị an toàn phù hợp.
Bài viết cập nhật ngày 29/09/2026. Tết Đinh Mùi 2027: giao thừa đêm 05/02/2027, mùng 1 rơi vào thứ Bảy 06/02/2027.
Lên kế hoạch chặng trước khi lên xe
Việc quan trọng nhất làm ở nhà chứ không phải trên đường: chia hành trình thành các chặng và ấn định điểm dừng trước.
- Mỗi chặng tối đa 2 giờ lái, nghỉ 15–20 phút giữa hai chặng. Xuống xe đi lại, không ngồi nghỉ tại chỗ.
- Không quá 8 giờ lái trong một ngày với tài mới. Quãng đường 400 km ngày thường có thể mất 6 giờ, nhưng cao điểm Tết dễ thành 9–10 giờ.
- Ấn định điểm dừng cụ thể — trạm dừng nghỉ trên cao tốc, cây xăng lớn, quán ăn quen — chứ không “mệt đâu nghỉ đó”. Ngày Tết nhiều hàng quán đóng cửa, dừng tuỳ hứng dễ thành dừng ở chỗ không có gì.
- Tính dư 30–40% thời gian so với ước tính của ứng dụng bản đồ. Đặt lịch hẹn sát giờ là nguồn gốc của việc chạy vội.
Tham khảo thêm cách chọn ngày giờ khởi hành để tránh cao điểm ở bài chọn thời điểm khởi hành về quê ngày Tết.
Kiểm tra xe và xếp đồ
Phần bảo dưỡng chi tiết nằm ở bài những hạng mục cần kiểm trước chuyến đi Tết. Riêng chuyện xếp đồ, có ba nguyên tắc mà tài mới hay bỏ qua:
- Đồ nặng đặt thấp và sát lưng ghế sau, không chất cao quá lưng ghế. Vật nặng để trên cao trong khoang hành lý có thể bay về phía trước khi phanh gấp.
- Không che khuất kính hậu. Mất gương giữa là mất một nguồn quan sát quan trọng khi chuyển làn.
- Xe chở nặng thì quãng đường phanh dài hơn. Giữ khoảng cách lớn hơn thói quen thường ngày, nhất là khi đổ dốc.
Chở trẻ em: quy định mới từ 01/07/2026
Khi chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m:
- Trẻ không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ loại xe chỉ có một hàng ghế;
- Người lái phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ — ghế trẻ em đạt quy chuẩn QCVN 123:2024/BGTVT;
- Quy định áp dụng với ô tô cá nhân từ 01/07/2026; mức phạt với tài xế ô tô cá nhân là 800.000 – 1.000.000 đồng.
Ngoài chuyện pháp lý, đây là hạng mục an toàn thực chất: túi khí hàng ghế trước bung với lực rất mạnh, được thiết kế cho người lớn, nên nguy hiểm với trẻ nhỏ. Nếu chuyến Tết là lần đầu cả nhà đi xa bằng ô tô, hãy lắp ghế trẻ em và cho trẻ ngồi thử vài lần trước ngày đi để trẻ quen.
Bảy kỹ năng cần cho đường dài
- Giữ khoảng cách theo tốc độ. Cách dễ nhớ: đếm “một nghìn lẻ một, một nghìn lẻ hai, một nghìn lẻ ba” từ lúc xe trước đi qua một mốc cố định tới lúc bạn qua mốc đó — dưới ba giây là quá gần. Trời mưa thì nhân đôi.
- Vượt xe tải đúng cách. Quan sát đủ xa, bật xi-nhan sớm, vượt dứt khoát, không đi song song kéo dài trong điểm mù của xe tải. Không vượt ở đoạn cong, đỉnh dốc hoặc nơi có vạch liền.
- Không bám đuôi xe lớn. Bám sát xe container thì bạn không nhìn thấy gì phía trước, và khi xe đó phanh gấp bạn không đủ thời gian phản ứng.
- Vào cao tốc: tăng tốc trong làn tăng tốc cho gần bằng dòng xe rồi mới nhập, không nhập làn ở tốc độ thấp. Ra cao tốc thì giảm tốc trong làn giảm tốc, không phanh ở làn chính.
- Đổ đèo bằng số thấp, để hộp số và động cơ hãm bớt. Rà phanh liên tục suốt dốc dài làm phanh nóng và mất tác dụng. Cách xử lý nếu phanh mất tác dụng ở bài xử lý khi ô tô mất phanh.
- Sương mù: bật đèn chiếu gần và đèn sương mù, không bật đèn pha vì ánh sáng phản xạ ngược làm loá. Giảm tốc, bám vạch kẻ bên phải, tăng khoảng cách.
- Đi đêm: chuyển về chiếu gần khi có xe ngược chiều; bị xe khác chiếu pha thì nhìn lệch về mép phải đường thay vì nhìn thẳng vào đèn.
Buồn ngủ: thứ nguy hiểm nhất trên đường Tết
Cơ thể buồn ngủ nhất vào khoảng 2–5 giờ sáng và 13–15 giờ chiều. Với người vừa qua đợt tất niên và dọn nhà, nguy cơ còn cao hơn.
Những dấu hiệu sau nghĩa là phải dừng ngay, không phải “cố thêm 20 km nữa”: chớp mắt liên tục, không nhớ đã đi qua vài km vừa rồi, xe lệch khỏi làn mà bạn giật mình chỉnh lại, ngáp liên tục.
Cách duy nhất có tác dụng thật là ngủ 15–20 phút ở nơi an toàn. Cà phê cần khoảng 20–30 phút mới có tác dụng, nên cách làm tốt là uống cà phê rồi chợp mắt 20 phút — tỉnh dậy đúng lúc cà phê bắt đầu ngấm. Mở nhạc to, mở cửa kính hay tự tát vào mặt đều không thay được giấc ngủ ngắn.
Nếu xe có hai người biết lái, hãy đổi lái theo chặng ngay từ đầu chứ đừng đợi tới lúc người cầm lái đã mệt.
Những gì nên có trong xe
- Nước uống và đồ ăn nhẹ cho cả nhà — ngày Tết nhiều quán đóng cửa;
- Tiền mặt lẻ, vì một số trạm và hàng quán dọc đường không nhận chuyển khoản;
- Sạc điện thoại, sạc dự phòng, giá đỡ điện thoại để không phải cầm máy khi dẫn đường;
- Túi nilon và khăn giấy cho trẻ say xe;
- Thuốc cơ bản: hạ sốt, đau bụng, chống say xe (uống trước khi lên xe 30 phút mới có tác dụng);
- Bản đồ ngoại tuyến đã tải sẵn cho khu vực sẽ đi — hữu ích ở vùng sóng yếu, xem cách tải ở bài tìm cây xăng trên Google Maps.
Gặp sự cố giữa đường thì làm gì
- Đưa xe vào lề an toàn, bật đèn cảnh báo nguy hiểm.
- Đặt tam giác phản quang phía sau xe — trên cao tốc phải đặt xa hơn nhiều so với đường thường, vì xe phía sau chạy tốc độ cao.
- Đưa người trong xe ra khỏi phần đường xe chạy, đứng phía trong hộ lan, không ngồi lại trong xe trên làn dừng khẩn cấp.
- Gọi cứu hộ của hãng hoặc của bảo hiểm. Nếu có va chạm, chụp ảnh hiện trường trước khi di chuyển xe — quy trình cụ thể ở bài xử lý bảo hiểm khi ô tô va quẹt.
Câu hỏi thường gặp
Tài mới có nên đi cao tốc không, hay đi quốc lộ cho quen?
Cao tốc thường an toàn hơn quốc lộ vì không có xe máy cắt ngang, không có giao cắt đồng mức. Điều cần luyện trước là kỹ năng nhập làn và ra làn, có thể tập ở một đoạn cao tốc gần nhà vào ngày vắng.
Nên đi ban ngày hay ban đêm để tránh tắc?
Ban ngày an toàn hơn hẳn với tài mới, dù có thể đông hơn. Đi đêm chỉ nên chọn khi bạn đã quen tuyến đường và có người đổi lái.
Chạy bao nhiêu km thì nên đổ xăng?
Đừng để dưới 1/4 bình, nhất là trước khi vào cao tốc dài hoặc đường đèo. Ngày Tết một số trạm nghỉ sớm hoặc hết hàng cục bộ.
Trẻ say xe thì xử lý thế nào?
Cho trẻ ngồi cao nhìn ra phía trước, mở hé cửa kính lấy khí, tránh cho trẻ xem điện thoại. Thuốc chống say phải uống trước khi lên xe, uống lúc đã say thì gần như không tác dụng.
Xem thêm: kiểm tra xe trước chuyến đi Tết, lái xe qua đường ngập, mức phạt nồng độ cồn.
Nguồn tham khảo: VTV — Quy định mới về thiết bị an toàn khi chở trẻ em trên ô tô từ 2026; Cổng TTĐT Chính phủ — Phương án nghỉ Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.
Để lại một bình luận